دسترسی سریع

اشتراک در فیسبوکاشتراک در توییتراشتراک در لینکدیناشتراک در گوگل پلاسعضویت در کانال تلگرامنسخه متنی




گام های مهم HSE و پدافند غیرعامل وزارت نفت برای کار در محیط ایمن

1400/11/30 شنبه




مظاهر انصاری، مدیرکل HSE و پدافند غیرعامل وزارت نفت در مصاحبه ای با شبکه اطلاع رسانی نفت و انرژی (شانا)، به تشریح اقدامات انجام شده و گام های مهم HSE و پدافند غیرعامل وزارت نفت برای کار در محیط ایمن پرداخت.

در خصوص نظام مدیریت HSE و مأموريت هاي كليدي آن در صنعت نفت توضیح دهید.
 
نظام مدیریت HSE که می توان آن را سیستمی یکپارچه و پیشرفته از اقدام های پیشگیرانه و آینده نگر با هدف کنترل خسارت و کاهش آسیب های مادی و معنوی ناشی از وقوع حوادث در فعالیت های صنعتی به انسان، تجهیزات، اموال و محیط زیست دانست، با قدمتی حدود 20 سال در صنعت نفت کشور، بر اساس الگوی انجمن بین المللی تولیدکنندگان نفت و گاز (OGP)در اواخر سال 1381 تدوین، تصویب و ابلاغ شد و ساختار مدیریتی آن از بالاترین سطح وزارت نفت، شرکت های اصلی و فرعی تابعه طرح ریزی و ساختار سازمانی آن ایجاد گردید. اثربخش ترين ابزار دستيابي به اهداف HSE ، نگاه استراتژيك و بلند مدت به مقوله HSE و توسعه يكپارچه آن در سراسر فرايندهاي سازمان می باشد که دستيابي به آن نيازمند تعهد عميق و مشهود مديران ارشد و كاركنان سازمان به HSE است كه از آن به عنوان فرهنگ HSE ياد مي شود.
مهمترین مأموریت کلیدی HSE در صنعت نفت، مديريت ريسك است و اولین عامل تأثیرگذار در این زمینه شامل بهبودهاي مهندسي و سخت افزاري و به كارگيري فرصت هاي كنترل ريسك منطبق بر تكنولوژي و استانداردهای معتبر و روزآمد است. بر اساس بررسي هاي انجام شده حدود 70 درصد فرصت هاي كاهش ريسك در مرحله طراحي وجود دارد و چنانچه در اين مرحله، اين فرصت ها به دلايل مختلف نظير ضعف در طراحي يا عدم توجه كافي به مقوله HSE از دست برود، كنترل ريسك هاي باقي مانده در مرحله بهره برداري بسيار دشوار، هزينه بر و بعضاً غير ممكن است.

وضعيت آموزش HSE و پدافند غيرعامل در صنعت نفت را چگونه ارزیابی می کنید؟

آموزش HSE در ارتقاء آگاهی، کنترل ریسک و پیشگیری از وقوع حوادث، نقش کلیدی دارد. بررسي حوادث صنعت نفت نشان مي دهد يكي از عمده ترين علل ريشه اي وقوع حوادث، ضعف در آگاهي و آموزش بوده است. از اين رو، نظام نامه آموزش HSE و پدافند غير عامل به منظور ساماندهي فرآيند آموزش هاي HSE و پدافند غير عامل صنعت نفت، ترسيم محورهاي اصلي نيازسنجي آموزشي كاركنان و ارتقاء تعامل مؤثر و بهينه مديريت هاي HSE و آموزش شركت هاي اصلي، فرعي و تابعه صنعت نفت در خصوص برگزاري برنامه هاي آموزشي كاركنان با همكاري مديريت محترم منابع انساني بازنگري و اصلاح و به مديريت ها و شركت هاي اصلي ابلاغ شد. در این راستا اقدامات مثبتی انجام شده ولی با تحليل همزمان وضعيت آموزشهاي HSE در سطح صنعت نفت و علل ريشه اي بروز حوادث به نظر می رسد اتخاذ تمهیدات مؤثر اجرایی جهت تحقق اهداف آموزشی در حوزه HSE بیش از پیش انتظار می رود.

براي ساماندهي آموزش هاي HSE و پدافندغيرعامل چه اقداماتی صورت گرفته است؟

با ترسيم محورهاي اصلي نيازسنجي آموزشي HSE و پدافند غيرعامل كاركنان صنعت نفت، 171 دوره آموزشي مورد نياز در اين حيطه شناسايي و براي هر كدام شناسنامه آموزشي ايجاد و در سيستم جامع آموزش وزارت نفت تغذيه شده است.
در ادامه و در راستاي شناسايي حداقل نيازهاي آموزشي مشاغل در حوزه HSE و پدافند غير عامل كاركنان و انطباق اجراي برنامه هاي آموزشي HSE و پدافند غير عامل بر اساس استانداردهای مشخص آموزشی، ضمن شناسایی حدود 80 گروه شغلی، ماتريس نيازسنجي آموزش هاي HSE و پدافند غير عامل با لحاظ نمودن رسته هاي مختلف شغلي و تناوب برگزاري دوره هاي آموزشي تهيه و جهت اجرا به شركت هاي اصلي ابلاغ شد.
لازم به ذكر است مطابق نیازسنجی انجام شده ، دوره های آموزشی HSE عمومی، اصول کمک های اولیه مقدماتی، مدیریت شرایط اضطراری عمومی، ارگونومی عمومی، اصول و مبانی پدافند غیرعامل(عمومی) و پیشگیری از حملات سایبری و امنیت اطلاعات در لیست دوره های آموزشی مورد نیاز براي کلیه کارکنان صنعت نفت می باشند.

ارزیابی عملکرد HSE و پدافند غیر عامل شرکت های زیرمجموعه وزارت نفت چگونه انجام می شود؟

پايش و ارزيابي عملكرد، يكي از اركان كليدي استقرار نظام مديريت HSE بوده و اين امر يك ضرورت براي كنترل اثر بخشي
برنامه ها و تحليل روند پيشرفت
HSE در صنعت نفت به عنوان قطب مهم اقتصاد دركشور مي باشد، لذا تعريف شاخص هاي عملكردي به عنوان يك مقياس قابل سنجش براي ارزيابي تحقق اهداف پيش بيني شده در بازه هاي زماني مشخص با توجه به نقش نظارتی و حاکمیتی وزارت نفت اجتناب ناپذير است. 

در اين ارتباط، به منظور ارزيابي عملكرد وزارت نفت در حوزه HSE ، مجموعه‌اي از شاخص‌هاي پيشرو و پسرو انتخاب شده كه ارائه آن‌ها، ضمن اينكه عملكرد شركت‌هاي تابعه وزارت نفت در سال‌هاي گذشته را روشن مي‌كند، مبنايي براي هدف گذاري اين حوزه در سال‌هاي آتي ايجاد خواهد کرد.
در راستاي انجام رسالت فوق، اداره كل HSE و پدافند غير عامل، با استناد به مراجع معتبر بين المللي، در مجموع 314 شاخص مشتمل بر 26 شاخص تخصصی در حیطه مشترک HSE، 103 شاخص تخصصی در حیطه ایمنی و آتش نشانی، 48 شاخص تخصصی در حیطه بهداشت صنعتی، 119 شاخص تخصصی در حیطه محیط زیست و 18 شاخص تخصصی در حیطه پدافند غیرعامل را پايش مي نمايد.
جهت ساماندهی گزارشات دریافت شده از شرکت های اصلی و فرعی تابعه و حصول اطمینان از صحت گزارشات دریافتی به منظور ارزیابی عملکرد و اطلاع لحظه ای مدیران از روند شاخص های HSE در شرکت های تحت مدیریت ایشان، پروژه‌ای تحت عنوان سامانه نرم افزاري جامع ارزیابی عملکرد  HSE و پدافند غیر عامل جهت پايش مستمر شاخص هاي ابلاغي از طریق محاسبات سیستماتیک و تحلیل های آماری، از سوي اداره كل بهداشت، ايمني، محيط زيست و پدافند غيرعامل با همکاری مدیریت ارتباطات و فناوری اطلاعات شرکت ملی نفت تعريف شده است و در مراحل پایانی می باشد و با ایجاد بسترهای لازم جهت دسترسی شرکت های اصلی و فرعی تابعه، ثبت اطلاعات مربوط به شاخص های عملکردی در 5 حیطه تخصصی HSE و پدافند غیرعامل در شرکت های مذکور از سال 1401 امکانپذیر خواهد بود.

وضعيت شاخص هاي حوادث در صنعت نفت (كوتاه مدت و بلند مدت ) چگونه است و تحليل این شاخص ها چه روندي را براي آينده پيش بيني مي كند؟

تحليل شاخص هاي حوادث و درس آموزی يكي از مهم ترين عناصر نظام مدیریت HSE است. خروجي اين تحليل ها از دو بعد حائز اهميت است: اول) شناسايي نقاط قابل بهبود و آسيب پذيري ها در كوتاه مدت، ميان مدت و بلند مدت؛ دوم) پیشگیری از وقوع و تکرار حوادث مشابه در بخش های مختلف صنعت.
 این فرایند دارای ارتباط قوی با عملکرد و فرهنگ سازمانی می باشد که با شناخت نواقص اصلی صنعت، امکان بهبود ایمنی جهت کاهش حوادث فرایندی و شغلی را فراهم می نماید. لذا اين اداره كل به عنوان يكي از رسالت هاي اصلي خود به طور مداوم، شاخص هاي حوادث صنعت نفت را مورد پایش و تجزيه و تحليل قرار مي دهد و گزارش هاي تحلیلی تهیه و به شرکت های اصلی و فرعی تابعه اطلاع رساني مي نماید.
به عنوان نمونه مي توان به مجموعه « 50 حادثه، 500 درس » كه مشتمل بر درس آموزی از 50 حادثه مهم شامل 22 حادثه فرآیندی و 28 حادثه شغلی رخ داده در صنعت نفت طی ده سال گذشته به همراه پیشنهادات اصلاحی و همچنین، تهیه گزارش تحليل آماري حوادث مهم 15 ساله صنعت نفت،كه اخيراً به كليه شركت هاي اصلي و فرعي تابعه ارسال شده است، اشاره نمود. در این راستا، انتظار می رود شرکت های تابعه با برگزاری کمیته های تخصصی و بررسی حوادث مرتبط با نوع عملیات آن ها  و درس آموزی از این تجربه ها، از تکرار حوادث مشابه  پیشگیری نمایند.
 لازم به ذکر است که بیش از 60 درصد علل ريشه اي در بروز حوادث شغلي و فرايندي منجر به فوت، ناشي از شش علت ريشه اي به ترتيب شامل ضعف در اجراي نظام پروانه كار، آموزش و صلاحيت، مديريت ريسك، شناسايي خطرات شغلي و فرايندي، عدم سرپرستي و نظارت و پايش مؤثر بر اجراي فعاليت ها بوده است. لذا تمركز اصلي حيطه ايمني در صنعت نفت بر شناسايي چالش ها و بهبود نقاط ضعف در فرايندها و عملیات اجرایی مي باشد.
خوشبختانه با حمایت و پشتیبانی مدیران محترم  و تلاش های مجدانه و پیگیری های به عمل آمده، آمار حوادث صنعت نفت در سال 1400 نسبت به مدت مشابه سال گذشته روند کاهشی را نشان مي دهد؛ به طوری که حوادث شغلی به میزان 24 درصد، تعداد حوادث منجر به فوت به میزان 22 درصد، تعداد نفرات فوت شده به میزان 23 درصد، حوادث منجر به فوت در شركت های با ماموريت خدمات و پشتیبانی به میزان 33 درصد و شركت هاي با ماموريت اكتشاف/حفاري/استخراج به میزان 33 درصد، تعداد تصادفات خودرويي به میزان 57 درصد و تعداد فوت شدگان درتصادفات خودرويي به میزان 8 درصد نسبت به سال قبل کاهش را نشان می دهد. امیداست با رعایت دقیق ضوابط و دستورالعمل ها وکنترل و نظارت های لازم، روند نزولی در این زمینه استمرار یابد.

در حوزه تدوین، ضوابط و استانداردهاي HSE در صنعت نفت چه اقداماتی انجام شده است؟

ضوابط و مستندات HSE و پدافندغيرعامل  در صنعت نفت به دو گروه اصلي تقسيم مي شود: 1- ضوابط نظام مديريت HSE و پدافند غيرعامل 2- استانداردهاي طراحي و مهندسي HSE و پدافند غیرعامل.
در بخش نخست، تاكنون46 عنوان  راهنما، روش اجرايي و دستورالعمل توسط اداره كل HSE و پدافندغيرعامل جهت اجرا در سطح صنعت نفت و گاز ابلاغ شده است و این فرایند با توجه به نیازهای صنعت و شرایط موجود همچنان استمرار داشته و در دستور کار قراردارد. در بخش دوم،  46 عنوان استاندارد IPS در حوزه HSE و پدافند غيرعامل موجود است كه در حال حاضر، با توجه به آيين نامه نظام استانداردسازي در صنعت نفت بر اساس آخرين ويرايش استاندارد هاي بين المللي مرتبط،  توسط دو گروه تخصصي کمیته مرجع مهندسي ايمني و سلامت شغلي و كميته مرجع محيط زيست و با مشارکت بیش از 100 نفر از متخصصان HSE از شركتهاي اصلي، فرعي تابعه، مشاوران و پيمانكاران صنعت نفت در حال بازنگري و به روزآوري مي باشند. همچنين مقرر است 32 عنوان استاندارد حوزه HSE که در كميته هاي برنامه ريزي سازمان ملی استاندارد مصوب شده است پس از بازبيني و به روزآوري به عنوان استاندارد ملي تصويب شوند. كميسيونهاي فني این استانداردها به اتمام رسيده و در مرحله کمیسیون های نهايي و ويراستاري قرار دارند و انتظار مي رود فرايند نهایی سازی آن ها تا نيمه اول سال 1401 به اتمام برسد.

برنامه های وزارت نفت در ارتباط با استانداردسازي ايستگاه هاي آتش نشاني چیست؟

با توجه به ضرورت ساماندهي تشكيلات آتش نشاني و تصدي گري ايمني در صنعت نفت، موضوع از جنبه هاي مختلف از جمله استانداردها و مراجع بين المللي، رويه حاكم بر اين نظام در صنعت نفت در واحدهاي مختلف، بررسي سازمان و تشكيلات موجود و احصاء مشكلات آن، بازديدهاي ميداني و برگزاري جلسات متعدد در سطوح كارشناسي و مديريتي بررسي شد و پيش نويس طرح نظام نوين و تصدي گري ايمني صنعت نفت با همكاري اداره كل تشكيلات و روش ها و با تكيه بر مباني اصلي استفاده بهينه از منابع، سازمان و تجهيزات، يكپارچگي مشاغل و وظايف، صلاحيت حرفه اي و درجه بندي آتش نشانان و اصل وحدت فرماندهي تدوين گرديد. اهم نكات قابل ذكر در طرح جديد عبارتند از:
  • ايجاد نظام واحد سلسله مراتب بر مبناي درجه بندي منظم در مشاغل آتش نشاني در صنعت نفت.
  • تدوين پروفايل صلاحيت حرفه اي مشاغل آتش نشاني بر اساس استانداردهای بین المللی.
  • استانداردسازي چهار كلاس ايستگاه هاي آتش نشاني مورد نياز صنعت نفت از منظر مأموريت، سازمان و تجهيزات.
  • تهيه شابلون تخصيص ايستگاه هاي آتش نشاني و تعيين معيارهاي ارزيابي تأسيسات به منظور تخصيص ايستگاه.
  • تفكيك مشخص رده سازماني رسمي و قابل واگذاري به پيمانكار در سازمان هر ايستگاه.
  • تدوين مقررات پرسنلي و سازماني تخصصي  حيطه شغلي آتش نشاني بر مبناي نيازمندي هاي صلاحيت حرفه اي.
با توجه به مدل سازماندهي ايستگاه هاي آتش نشاني بر اساس استانداردهاي معتبر بين المللي نظيرNFPA و همچنين استانداردهاي صنعت نفت ايران به شماره هاي IPS-E-SF 520 و  IPS-G-SF 540، طرح درجه بندي مشاغل آتش نشاني صنعت نفت و طراحي مدل ساختاري آتش نشاني و استانداردسازي ايستگاه هاي آتش نشاني بر اساس چهار گروه ايستگاه نوع A,B,C,D تدوين گرديد.
بر اساس این مدل، استاندارد ايستگاهي به عنوان مدل پايه براي سازماندهي فعاليت هاي آتش نشاني، اساس درجه بندي 9 مرتبه اي مشاغل آتش نشاني در نظر گرفته شد و بر اساس این سطوح، ساختار جدید ایستگاه های آتش نشانی در تأسیسات صنعت نفت تصویب و ابلاغ شد.

در ارتباط با قانون مدیریت بحران و آیین نامه های اجرایی آن که مرتبط با صنعت نفت است چه اقداماتی صورت گرفته است؟

با عنایت به تصویب و ابلاغ قانون مدیریت بحران کشور در سال 1398، تدوین کلیه لوایح، آیین نامه های اجرایی و تصویب نامه های قانون مزبور با همکاری دستگاه های اجرایی در دستور کار سازمان مدیریت بحران قرار گرفت که با توجه به تکالیف وزارت نفت در جزء خ  ماده 14 قانون با موضوع وظایف دستگاه ها و نهاد های مسئول در مدیریت بحران کشور، نمایندگان اداره کل HSE و پدافند غیر عامل با حضور مستمر و فعال در کمیته های تخصصی و کارگروه های تدوین اسناد مذکور، نسبت به بررسی و انعکاس موضوعات مرتبط با صنعت نفت و بویژه موضوعات HSE و پدافند غیرعامل مشارکت داشته و در این ارتباط نظرات فنی و کارشناسی این اداره کل بر بیش از 15 سند اجرایی و آیین نامه استخراج و ازطریق معاونت برنامه ریزی و دفتر کل وزارتی وزارت نفت به سازمان مدیریت بحران کشور و پژوهشکده سوانح طبیعی منعکس شده است.
از جمله اقدامات انجام شده در این ارتباط، می توان به مشارکت در تدوین آیین نامه اجرایی بند (س) ماده (14) قانون مدیریت بحران کشور و صرف بیش از 700 نفر-ساعت کار کارشناسی نمایندگان اداره کل HSE و پدافند غیرعامل در خصوص الزامات ایمنی در نگهداری، حمل و مصرف مواد خطرناک  و تصویب نامه شماره 116327/ت 58014 هـ در آذر ماه 1400 هیأت وزیران اشاره کرد.

پس از حادثه آتش سوزي پتروشيمي بوعلي سينا، موضوع تقويت فرماندهي صحنه حوادث مطرح شد. در اين ارتباط چه اقداماتي انجام شده است؟

يكي از اركان كليدي مديريت شرايط اضطراري و طرح هاي واكنش، نقش فرماندهي صحنه  مي باشد كه در سازماندهي نقش و مسئوليت هاي مرتبط با شيوه نامه ابلاغی مدیریت شرایط اضطراری وزارت نفت به صورت ويژه مورد توجه قرارگرفته است.
استقرار اين شيوه نامه در منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي ماهشهر به لحاظ اهميت حياتي آن، وسعت، تعدد شركتهاي توليدي، خدماتي و پشتيباني مستقر و پيچيدگي عملياتي، تنوع شركتهاي ذينفع مالك/صاحب سهام و ريسك بروز رخدادهاي منجر به وضعيت اضطراري، به عنوان يكي از اولويتهاي اصلي با محوريت سازمان منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي در دستور كار قرار گرفت و با برنامه ريزي مناسب و ابلاغ حکم مدیر ارشد شرایط اضطراری توسط وزارت نفت برای پیاده‌سازی شیوه‌نامه شرایط اضطراری وزارت نفت، استفاده از خدمات مشاوره كارشناسان متخصص، نظارت مستمر اين اداره كل و همچنين هماهنگي با سازمان پدافند غيرعامل، اقدامات مناسبي از جمله موارد ذیل انجام شده است:
  1. آموزش قريب به 750 نفر از مدیران اصلی شرکت‌هاي مستقر در منطقه شامل مديران عامل و مديران ارشد ستادي و عملياتي عضو كميته شرايط اضطراري در دوره‌های شبیه‌سازی‌شده با شرایط عملیاتی در قالب 7 کارگاه آموزشی به مدت سه شبانه‌روز برای هر کارگاه و  با هدف همراه نمودن مدیران عامل شرکتها با مدیر ارشد شرایط اضطراری و نهادینه کردن نظام مدیریت و فرماندهی در ذیل مدیر ارشد شرایط اضطراری منطقه؛
  2. ایجاد ساختار فرماندهی صحنه در شرکت‌ها، تعيين نقش و مسئوليت هاي كليدي هر شرکت، تشکیل شبکه‌های تخصصی و طرح‌ریزی و ایجاد ارتباط لازم بین نفرات در شرکت‌های مختلف برای شناخت و همگرایی بین شرکت‌ها در حادثه؛
  3. سازماندهي و تعیین مدیران ارشد شرایط اضطراری و فرماندهان صحنه و جانشينان در منطقه ماهشهر به تفكيك هر شركت  و تشکیل کمیته‌های شرایط اضطراری سطح يك شرکت‌ها و سطح دو منطقه و ايجاد ارتباط ارگانيك و ديناميك بين سطوح اضطرار
  4. انجام مستمر تمرینات دورمیزی و عملياتي و ایجاد آمادگی در لایه‌های مختلف عملیاتی که تاکنون ده‌ها تمرین دورمیزی و عملياتي با سناریوهای مختلف در شرکت‌ها برگزارشده و همچنان به‌عنوان یک روش ارزشمند ایجاد آمادگی در حال انجام است؛
  5. شناسايي نقاط حساس و پرخطر در منطقه ماهشهر و نظارت مستمر بر وضعيت ايمني اين نقاط و همچنين تدوین بیش از 200 طرح عملياتي  پیش از حادثه توسط تیم های فرماندهی بر اساس اولویت بندی سناریوهای محتمل و معتبر قابل وقوع؛
  6. تشکیل 10 جلسه تخصصي با حضور فرماندهان صحنه شرکت‌ها از سال گذشته تاکنون، باهدف افزایش دانش، هماهنگی و انتقال تجارب از طریق تجزیه‌ وتحلیل حوادث منطقه؛
  7. تقویت ناوگان آتش نشانی (از طریق تأمین 12 خودروی آتش نشانی چند منظوره، علاوه بر 53 دستگاه موجود) و تجهیزات منطقه و نوسازی بخشی از تجهیزات و خودروهای آتش نشانی موجود و بالا بردن ضریب اطمینان منابع آب آتش‌نشانی با انجام آزمون‌های متناسب با بدترین سناریوهای محتمل و اصلاح برخی از موارد در سیستم آب آتش‌نشانی در منطقه.
در حال حاضر و با برنامه ريزي يكپارچه منابع و تجهيزات، ليست  ماشين آلات و تجهيزات كليدي مورد نياز در فرماندهي صحنه حوادث، شناسايي شده است.

اقدامات و برنامه های وزارت نفت در ارتباط با سلامت کارکنان چیست؟

پیرو بررسي شاخص هاي عملكرد مهندسي بهداشت وزارت نفت و چالش هاي موجود و بهره گيري از شاخص‌های بهداشت صنعتي انجمن بين المللي توليدكنندگان نفت و گاز، طبق الگوي واحد و مناسب با رویکرد پیشگیرانه، اداره كل HSE و پدافند غيرعامل نسبت به اجراي عناصر هشت گانه زیر، تدوین و ابلاغ مستندات مورد نياز و ابلاغ نقشه راه برنامه جامع مهندسی بهداشت حرفه اي از سال 1401 تا 1404 اقدام نموده است:
عنصر 1- ارزيابي ريسك هاي بهداشتي و برنامه ريزي
عنصر 2- كنترل مواجهه با عوامل زيان آور محيط كار
عنصر 3- مديريت فوريتهاي پزشكي
عنصر 4- مديريت بيماريهاي شغلي
عنصر 5- ارزيابي تناسب آمادگي جسماني با وظايف محوله و مراقبت بهداشتي
عنصر 6- ارزيابي اثرات بهداشتي  (HIA)
عنصر 7 - مديريت سوابق و گزارش دهي
عنصر 8- بهداشت عمومي و ارتقاء سلامت عمومي
به منظور تسريع در بررسي عملكرد بهداشتي شركتها و تصحيح روش‌هاي جاري به منظورتحليل و ارسال گزارش هاي آماري از سوي واحدهاي مهندسي بهداشت شركت ها و سازمان بهداشت و درمان، طراحي و اجراي سامانه نرم‌افزاري جامع مهندسي بهداشت (در بستر اينترانت) با همكاري مديريت محترم فن‌آوري اطلاعات شركت ملي نفت، مورد بهره‌برداري قرارگرفت و شرکت های اصلی و فرعی تابعه نسبت به ثبت گزارش عملكرد و اطلاعات بهداشتی شامل نوع و ميزان مواجهات كاركنان (اعم از رسمي و پيمانكار)از طريق سامانه مذكور اقدام مي‌نمايند. همچنین با ايجاد بخش‌هاي «داشبورد مديريت» و «برنامه جامع مديريت بهداشت»، نسبت به بهبود و توسعه سامانه مذکور اقدام شده است.
مطابق نتايج اندازه گيري عوامل زيان آور محيط كار استخراج شده از سامانه مذکور، در حيطه مديريت مواجهات شغلي كاركنان رسمي، قراردادي و پيمانكار ، اقدامات كنترلي براي 85 درصد كاركناني كه در معرض عوامل زيان آور قرار داشته اند، اجرا شده و  موجب كاهش مواجهه آنها به كمتر از حد مجاز گرديده است.
در خصوص سایر اقدامات انجام شده در این حوزه می توان به بررسي ساختارهاي مديريت روزآمد جهت بازنگري و بروزسازي سيستم مديريت بهداشت‌حرفه‌اي و شناسايي چالشهاي مهندسي بهداشت حرفه‌اي صنعت نفت اشاره کرد.

سیاست گذاری، برنامه ریزی و اقدامات آمادگی پیشگیری و مقابله با کووید-19 در سطح صنعت نفت به چه صورت بوده است؟

از ابتداي همه‌گيري بيماري كوويد 19 در كشور، ستاد مركزي پيشگيري و مقابله با ويروس و كميته هاي شرايط اضطراري در سطح وزارت نفت تشکیل و اقدامات اجرايي متعددي به همراه تدوین و  ابلاغ 12 بخشنامه و دستورالعمل با هدف صيانت از سلامت كاركنان و اطمينان از حفظ توليد و رفع چالش‌هاي مرتبط در شركت ها انجام شده است. مهمترين اقدامات انجام شده در وزارت نفت از ابتداي اين بحران در كشور عبارتند از:
  • تشكيل منظم كميته‌هاي سلامت به منظور انجام هماهنگي با واحدهاي ذيربط و پيشگيري از شيوع كرونا؛
  • تقويت هماهنگي ها و تبيين ارتباطات درون سازماني (از سطح وزارتی تا پايين ترين سطوح عملياتي)  و مسئوليت هاي سازمان بهداشت و درمان در زمان پيشگيري و شرايط اضطرار مقابله با شیوع بیماری.
  • تسهيل امور خريد و تهیه اقلام مورد نياز بهداشتي اعم از ماسك، دستكش، مواد گندزدا و ضدعفوني كننده و  نظارت مستمر بر نحوه توزيع و استفاده كاركنان.
  • هماهنگي با معاونت هاي بهداشت، درمان، غذا و داروي وزارت بهداشت و مراجع ملی، دريافت فلوچارت‌هاي علمي  و اجراي دقيق پروتكل هاي بهداشتي ابلاغي از سوي ستاد ملي مديريت كرونا و ابلاغ دستورالعمل هاي مورد نياز صنعت نفت
  • ايجاد و تقويت زيرساختهاي مورد نياز جهت برگزاري مجازي دوره هاي آموزشي و جلسات نظير تعريف ايستگاههاي كاري در شركتها و مناطق عملياتي
  • طرح ريزي و اجراي پروتكل هاي پيشگيري و مقابله با كوويد 19 در محل هاي كاري در زمانهاي تعميرات اساسي و در زمانهاي تحويل و تحول
  • بررسي و رفع مشكلات تهويه ساختمانها و كليه محل هاي كار در فضاي بسته و اطمينان از تبادل جريان هواي داخل با محوطه هاي باز
  • تشكيل تيم هاي واكنش سريع رفع آلودگي و بيماريابي در شرايط مواجهه با افراد مشكوك
  • تداوم رعايت اصل حداقل تراكم نيروي كار و مراجعين با هدف جلوگیری از تداخل همزمان فعاليت ها  و ازدحام
  • تهيه و لحاظ الزامات پيشگيري و مقابله با كرونا در قراردادهاي پيمانكاري و ملزم نمودن آنها به رعايت الزامات
  • آماده سازي كمپ ها و اطمينان از رعايت پروتكل هاي بهداشتي و همچنين تعيين و تجهيزكمپ هاي قرنطينه
  • پيگيري و هماهنگي با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي براي اجراي طرح هاي واكسيناسيون كاركنان با اولویت كاركنان مشاغل بحراني و مناطق عملياتي داراي شرايط بحراني و مهم و در گام دوم جهت تمامي كاركنان صنعت نفت
  • بازديد از مناطق عملياتي حساس و نظارت بر اقدامات در حوزه پيشگيري و مقابله با كوويد- 19
  • تهيه بانك اطلاعاتي از آمار کارکنان واكسينه شده، تعداد مبتلایان ، بهبودیافتگان و فوت شدگان در اثر ابتلا به بیماری.
در خصوص مدیریت کربن و كاهش انتشار گازهای گلخانه ای چه اقداماتي تاكنون انجام شده است؟

در راستای سیاست های ابلاغی مقام معظم رهبری و اجرای برنامه ششم توسعه، صيانت از محيط زيست و کاهش انتشار آلاينده‌ها، بهبود کيفيت سوخت‌هاي مصرفي در بخش‌هاي نيروگاهي و حمل و نقل، افزايش مصرف گاز طبيعي به عنوان سوخت پاک ،  جمع آوری گاز مشعل و کاهش مشعل سوزی از مهمترين برنامه هاي وزارت نفت بوده است. از جمله این اقدامات می‌توان به تهیه، ابلاغ و جاری سازی "راهنمای محاسبه و گزارش دهی میزان انتشار گازهای گلخانه ای و نرم‌افزار محاسبه موجودي انتشار گازهاي گلخانه‌اي در تأسيسات صنعت نفت موسوم به PICARS اشاره نمود كه منجر به تهيه گزارش‌ سیاهه انتشار گازهای گلخانه‌ای صنعت نفت در دوره‌های زمانی مشخص شده است.
به منظور جمع آوری گاز مشعل و کاهش مشعل سوزی طرح‌هاي متعددي باسرمایه گذاری بالغ  بر 5 میلیارد دلار برنامه ریزی و در حال اجرا می باشد که تعدادي از آن ها تکمیل و به بهره برداری رسیده است . به عنوان نمونه، قراردادهاي بهسازي و احداث تاسيسات جمع آوري گازهاي مشعل با شركت‌هاي پالايش گاز بيدبلند خليج‌فارس و پتروشيمي مارون  در شرکت مناطق نفت خیز جنوب،گازهاي مشعل ميادين نفت‌شهر/ سومار،گازهاي مشعل ميدان نفتي چشمه خوش،گازهاي مشعل ميادين سروستان و سعادت‌آباد،گازهاي مشعل ميدان نفتي مناطق مركزي، گازهاي مشعل منطقه جفير و همچنین احداث و تکمیل کارخانجات جدید گاز و گاز مایع (شامل 3100 ، 3200 ،  خارگ)، پروژه هاي كاهش فلرينگ پالايشگاه هاي اول تا دهم پارس جنوبي به میزان20 درصد و جلوگيري از فلرينگ سالانه حدود 2344 ميليون مترمکعب را می توان  نام برد. با اتمام  و عملیاتی شدن این پروژه ها، حدود 9 میلیارد متر مکعب درسال گازهای همراه نفت و مشعل جمع آوری و بازیافت خواهد شد. 
آخرين وضعيت توسعه فضای سبز در صنعت نفت چگونه است؟

بر اساس ماده 15 قانون هوای پاک، واحدهای صنعتی و توليدي جديدالاحداث مکلفند به میزان حداقل 10% از مساحت فضای صنعتی واحدهای جدید را به احداث فضای سبز اختصاص دهند. در مجموعه صنعت نفت اهتمام به ایجاد فضای سبز از ديرباز وجود داشته است و اقدامات مناسبی جهت ایجاد و نگهداشت فضای سبز با استفاده از گیاهان مقاوم و سازگار با اقلیم هر منطقه انجام شده كه به حفظ تنوع زیستی نیز کمک شایانی نموده است. از جمله اين اقدامات مي توان به کشت و توسعه گونه های در حال آسیب مانگرو (جنگل هاي حرا) در سواحل جنوبی کشور اشاره نمود. در حال حاضر، در مجموع میزان 7603 هكتار فضای سبز در مجموعه صنعت نفت احداث شده است. این میزان 31 درصد مساحت صنعتي مجموعه صنعت نفت را شامل مي شودكه حدود سه برابر حد10 درصدی تعیین شده در قانون است.

در خصوص مديريت آب و پساب چه فرايندهايي در صنعت نفت در حال اجرا مي باشد؟

بخش اعظم منابع نفتي كشور در مناطقي واقع شده كه دچار تنش آبي می باشند، لذا با توجه به رشد جمعيت و منابع محدود آب و بحران آبي كشور در ساليان اخير، مي بايست ضمن رعايت الزامات قانونی حفاظت از منابع آبي، راهكارهاي مناسبي براي استفاده بهينه از منابع آب اجرا شود. تأمين آب طرح هاي صنعت نفت در اين مناطق در آينده اي نه چندان دور تبديل به تهديدي براي ادامه اين فعاليتها خواهد شد. در اين ميان، بازیابی و بازچرخاني و استفاده مجدد از پساب تصفیه شده به همراه استفاده از منابع آب غير متعارف (جمع آوري آب باران) از گزينه هاي منابع جايگزين بوده و به عنوان یکی از راهکارها و فرصتهای کلیدی جهت بهبود وضعیت تأمین آب مطرح می شود که ضمن جلوگیری از آلودگی منابع آب، می تواند زمینه ساز تأمین نیازهای آبی در بخش های مختلف از جمله در صنعت نفت گردد. بر اين اساس، ضرورت پيش بيني تمهيدات لازم جهت كاهش مصارف آب در طرح هاي صنعت نفت مورد توجه قرار گرفته و "پيوست چرخه مديريت آب و پساب" در مطالعات ارزيابي اثرات زيست محيطي طرح هاي جديد الاحداث لحاظ مي شود.
جهت حفظ منابع آبي و كاهش نياز صنعت نفت به مصارف آب تازه، "افزايش بهره وري آب" به عنوان يك راهبرد اساسي در اهداف و برنامه های محيط زيستي وزارت نفت مد نظر قرار گرفته و سياستهاي "انجام مطالعات افزایش بهره وری آب"و"استفاده از پسابهای تولیدی/ تصفیه شده در مصارف دیگر" به شركتهاي اصلي و تابعه وزارت نفت اعلام شده است. استفاده از پساب ها به ویژه در بخش توسعه فضای سبز به عنوان نگرشی در مدیریت منابع آب می توانند تا حد زیادی از اين فشارها بکاهد. مقادير پساب توليدي و تصفيه شده به همراه روشهاي مديريت و نحوه دفع نهايي پسابهاي توليدي درتاسيسات نفتی به طور سالیانه گزارش می شود و مورد توجه قرار مي گيرد.
اهم اقدامات انجام شده / در حال اجرا جهت مديريت پسابهاي صنعتي در مجموعه صنعت نفت  می توان به اجراي پروژه هاي تغییر سیستم آب خنک کننده ازحالت یکبارگذر به مدار بسته از جمله پروژه اجرا شده در شرکت پالایش نفت آبادان، بازیافت آب و انجام پروژه های بازچرخانی آب جهت صرفه جویی در مصرف، پروژه تصفيه خانه دماوند به منظور تصفيه پساب هاي پتروشيمي در محدوده پارس2 با ظرفيت 130 مترمكعب در ساعت در فاز اول و برنامه ريزي براي احداث فاز دوم با ظرفيت 130 متر مكعب در ساعت، مطالعات ارتقاء واحدهاي پيش تصفيه موجود در محدوده پارس یک و احداث تصفيه‌خانه تکميلي متمرکز در محدوده پارس2 در منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی، پروژه طراحی و احداث تصفیه خانه تکمیلی پساب صنعتی پتروشیمی های بندرامام و شهید تندگویان  اشاره نمود.

رويه ها و اقدامات صنعت نفت در خصوص مديريت پسماندها را توضيح دهيد.

 پسماندهاي صنعتي و غيرصنعتي به دليل شرايط عملياتي و ماهيت فرآيندهاي توليدي، علاوه بر احتمال بروز حوادث آتش سوزي و انفجار، آلودگي‌هاي محیط زیستی را نيز به همراه خواهند داشت. تنوع  و حجم پسماندهای تولیدی، مخاطره آمیز بودن پسماندها در كنار جغرافياي استقرار و پراکندگی تاسیسات صنعت نفت در گستره جغرافیایی کشور، موجب شده تا مدیریت پسماند در جایگاه ویژه قرار گيرد و مدیریت اصولی آن همواره مورد توجه بوده است.
در راستاي مديريت صحيح و يكپارچه پسماندهاي توليدي در مجموعه صنعت نفت، دو راهبرد اصلي «ارتقاء وضعیت فعلی سیستم  مدیریت پسماند» و «کاهش تولید پسماند و بازیابی منابع» در سطح وزارت نفت در نظر گرفته شده و سياست هاي «پیاده سازی راهنماهای ابلاغی مديريت پسماند»، «تعیین تکلیف و مدیریت نهایی پسماندهای انباشته شده»، «اتخاذ روشهای فنی مناسب برای مدیریت پسماندهای ناشی از حفاری (با اولویت کاهش تولید، بازیابی منابع و دفع نهایی)» و «افزایش ضریب بازیافت پسماندها (استفاده مجدد و فروش) حداقل به میزان 5 درصد در مقایسه با سال گذشته» اتخاذ شده است كه از طريق شركتهاي اصلي و تابعه جهت اجرا و عملياتي شدن مورد برنامه ريزي و پيگيري قرار مي گيرد.
مدیریت نهایی پسماندهای تولیدی در صنعت نفت نيز مشتمل بر روشهایی نظیر: استفاده مجدد، فروش (بازیافت از طریق بخش خصوصی)، سوزاندن، دفن و واگذاری آن به اشخاص ذیصلاح مي باشد.
در مجموعه صنعت نفت فعاليت ها و اقدامات بارزي در خصوص مديريت پسماندها انجام شده است كه از آن جمله مي توان به احداث مجتمع مديريت پسماند عسلويه، مهندسي و ساخت مكانهاي دفن پسماند حفاري در طرح هاي آزادگان شمالي و جنوبي، ياران شمالي و جنوبي و طرح آذر با هدف كنترل و پيشگيري از بروز آلودگي در محدوده تالاب، نصب و راه اندازی یک دستگاه پسماندسوز صنعتی در پالایشگاه تهران و تجهيز 23 دكل حفاري به سيستم تخليه صفر و خريد 9 دستگاهSolid Control در شركت ملي حفاري جهت كاهش پسماند تولیدی عملیات حفاری و هدر روی آب و گل حفاری اشاره نمود.

مهمترین اقدامات انجام شده در حوزه پدافند غيرعامل در سطح وزارت نفت چیست؟

بر اساس تکلیف بند پ ماده 106 دولت مبنی بر کاهش آسیب‌پذیری زیرساختها و ارتقای پایداری ملی و الزام  کلیه دستگاههای اجرائی به رعایت سیاست‌های پدافند غیرعامل تاكنون 76 مورد مطالعات مکان یابی طرح های جدید،559 مورد سطح بندي مراكز و تأسيسات حياتي، حساس و مهم، 132مورد مطالعات پايه، مفهومي و تفصيلي پدافند غيرعامل در صنعت نفت انجام شده است. سایر اقدامات انجام شده در این حوزه به شرح ذیل می باشد:
  1. تدوين  سند راهبردي پدافند غيرعامل صنعت نفت كشوربعنوان يك سند بالادستي در سازماندهي , طرح ريزي مناسب ,برنامه ريزي هاي ضروري واثر بخش در حوزه اقدامات پدافندغيرعامل
  2. ارزيابي پروژه هاي مطالعاتي مراكز حياتي و حساس مطابق اولويتهاي سازمان پدافند غير عامل كشور.
  3. تعین مدیریت ارشد HSE، پدافندغیرعامل و مدیریت شرایط اضطراری در مناطق متمرکز در سطح وزارت نفت.
  4. شناسایی آسیب پذیری های عمده و اقداماتی در جهت کاهش آسیب پذیری.
  5.  برنامه ریزی و اجرای تمرینها( مانورها) در سطوح مختلف.
  6.  اجرای پروژه های مختلف مقاوم سازی در شرکت های تابعه.
  7. انجام بالغ بر 252 مورد ممیزی پدافندغیرعامل و مدیریت شرایط اضطراری.
  8. اجرای اولویت بندی های انجام پذیرفته در خصوص خروجی برخی از مطالعات پدافندغیرعامل.
  9. ارسال برنامه جامع عملیاتی در خصوص زلزله احتمالی تهران در سه سطح به سازمان مدیریت بحران کشور.
  10. برنامه ریزی و اجرای تمرینهای سایبری( موسوم به مانور کرامت) در مناطق عملیاتی منتخب.
  11. تدوین و اجرای الزامات، دستورالعملها و ملاحظات پدافندغیرعامل در سطح وزارت نفت.
  12. توافق نامه همکاری اداره کل HSE و بسیج وزارت نفت در حوزه آموزش پدافندغیرعامل و مدیریت بحران.
  13. تکمیل سطح بندی زیر ساختها.
  14. انجام مطالعات پروژه هاي راهبردي از جمله: خط لوله انتقال نفت خام گوره/جاسك و مناطق عملياتي خارك و شركت نفت فلات قاره.
  15. تدوين دستورالعمل سناريونويسي، اجرا و ارزيابي مانور.
  16. پيگيري راه اندازي سامانه هشدار سريع (EWS) در زيرساختهاي حياتي و حساس.
  17. پيگيري لازم در خصوص تامين برق اضطراري واحدهاي صنعتي.
  18. مطالعات و اجراي راهكارهاي مقابله با تهديدات نوين.
  19. امن سازي زيرساخت هاي كنترل صنعتي مراکزحياتي و حساس، راه اندازي مراكز SOC و تشكيل تيم هايCERT       شركت هاي پالايش گاز.
  20. اجراي الزامات پدافند غيرعامل در پالايشگاه هاي گازي.
  21. ارزيابي و ارائه الگوي طرح توانمندسازي منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي.
در خصوص اقدامات انجام شده توضيحات مفصلي ارائه داديد. برنامه های وزارت نفت در زمینه ارتقاء HSE و پدافند غیرعامل در صنعت نفت چیست؟

رويكرد راهبردي و برنامه محوري به عنوان يك ضرورت و اصل اساسي به منظور دستيابي به اهداف بلند مدت و  پايدار در اداره كل HSE و پدافندغيرعامل وزارت نفت طی سال های اخیر مورد توجه ویژه قرار گرفته است. مديريت یکپارچه بهداشت، ایمنی و محیط زیست در تحقق اهداف این حوزه به عنوان یک ضرورت مورد تأکید می باشد، لذا جهت استقرار و توسعه نظام مزبور و در راستای استراتژی پیشرفت در فرایندهای HSE و پدافند غیرعامل، برنامه ها و سازوکار عملیاتی شدن آن ها در 31 هدف كلان، 69 راهبرد و 235 سياست در 5 حیطه تخصصی استخراج شده است. همچنین در راستای اجرای سیاست های وزارت نفت به منظور افزایش ضریب ایمنی  و قابلیت اطمینان در طراحی  و بهره برداری از تجهیزات و تأسیسات صنعت نفت به منظور تولید ایمن و بدون آسیب به افراد، دارایی ها و محیط زیست ، اجرای پروژه های مهندسی و طرح های سرمایه ای در 20 محور مرتبط با حیطه های تخصصی HSE و پدافند غیرعامل به شرح ذیل، جهت اجرا از سال 1401 و در بازه زمانی 4 ساله ابلاغ شده است که نظارت بر پیشرفت اجرای آن ها از سال 1401 در دستور کار قرار دارد.
  • تجهیز / به روز رسانی سیستم های مدیریت شرایط اضطراری
  • كنترل های مهندسي در تاسیسات با هدف کاهش مواجهات شغلي بيش‌ از حد مجاز بر اساس اولویت بندی سطح ريسك‌هاي بهداشتی
  • ارتقاء سطح ایمنی و حفاظت در برابر حريق تأسيسات فرايندي
  • ارتقاء سطح ایمنی و حفاظت در برابر حريق مخازن ذخیره
  • ارتقاء سطح ایمنی سکوهای بارگیری زمینی
  • ارتقاء سطح ایمنی و حفاظت در برابر حريق  سکوها و تاسيسات فراساحلی
  • ارتقاء سطح ایمنی خطوط لوله
  • ارتقاء سطح ایمنی و حفاظت در برابر حريق  دکل های حفاری
  • ارتقاء ایمنی ساختمان های بلند مرتبه (بالای 25 متر ارتفاع) صنعت نفت
  • ارتقاء سیستم  مدیریت پسماند
  • پيشگيري و کنترل آلودگی خاک
  • کنترل و کاهش انتشار آلاینده های هوا
  • مدیریت کربن
  • کنترل آلودگی پساب
  • افزایش بهره وری آب
  • ارزيابي اثرات زيست محيطي
  • مديريت شرايط اضطراري مراكز حياتي و حساس مناطق ماهشهر، عسلويه و خارگ با توجه به راهكارهاي تاب آوري در فرايندهاي اساسي
  • بهبود، مصون سازي و ارتقاء تاب آوري فرايندهاي اساسي در برابر تهدیدات
  • اجراي اقدامات اصلاحي منتج از تجزيه و تحليل مانورهاي عملياتي در سطح تأسيسات به منظور كاهش آسيب پذيري ها و مصون سازي تأسيسات
  • راه اندازي پايگاه مقابله و امداد شيميايي در مناطق حياتي ماهشهر، عسلويه و خارگ با هدف آمادگي و افزايش توانمندي در حفظ سرمايه هاي انساني
علاوه بر موارد فوق و در راستای اتخاذ استراتژی مناسب و منطبق با چرخه بهبود مستمر در نظام مدیریت HSE و پدافند غیرعامل در صنعت نفت، موارد زیر نیز در اولویت برنامه های در دست اقدام قرار دارد:     

بازآرايي ساختار سازماني واحدهاي HSE و پدافند غيرعامل در صنعت نفت: مأموريت واحدهاي HSE در زمان تولد اين نظام در صنعت نفت كشور با انتظارات كنوني از اين واحدها قابل قياس نيست و در حال حاضر انتظار مي رود اين واحدها در جنبه هاي مختلف از جمله طراحي، ساختمان و نصب، راه اندازي و عمليات نقش جدي ايفا نمايند. بديهي است اين واحدها با مسئولیت های كنوني نيازمند تخصيص منابع جديد، ارتقاء دانش و مهارت كارشناسي HSE و به روز رساني ساختارهاي سازماني است.

تقويت جايگاه HSE و پدافند غيرعامل در صنعت نفت و بهبود شاخص هاي عملكردي HSE: موضوع HSE در شرکت‌هاي بين المللي صنعت نفت از يک مقوله وظيفه‌اي به مفهوم راهبردي تغيير کرده و شاخص‌هاي عملکردي اين حوزه جزو شاخص‌هاي اصلي اين سازمان‌هاست و عملكرد نظام مديريت HSE يكي از عوامل كليدي موفقيت به شمار مي رود.در نتيجه داشتن برنامه مشخص در اين حوزه يكي از موضوعات ضروري مديران ارشد است.
در صنعت نفت كشور در وهله نخست بايد نگرش مديران ارشد به موضوع HSE تغيير يابد و اهداف و برنامه هاي HSE در سطوح مختلف سازماني از سطح وزارتي تا شرکت‌هاي اصلي، فرعي و واحدهاي عملياتي تبيين و با اهداف کلان صنعت نفت و هم‌چنين با يکديگر مرتبط گردد. در اين خصوص لازم است برنامه هاي آموزشي ويژه مديران ارشد طرح ريزي و اجرا شود.
همچنين لازم است ساز و کارهاي لازم به منظور گزارش‌گيري پيشرفت اهداف و برنامه هاي HSE شرکت‌هاي عملياتي صنعت نفت ايجاد و به عنوان يك عملكرد كليدي در جلسات جهت ساز سازمان از جمله مجامع و هيأت مديره مورد بررسي قرار گيرد. مي توان در انتصاب مديران ارشد، كارنامه عملكرد HSE افراد كانديد به عنوان يكي از ورودي هاي ارزيابي و انتخاب، مورد بررسي قرار گيرد.

ارتقاء فرهنگ HSE و پدافند غيرعامل در صنعت نفت در راستاي نهادينه شدن نگرش پيشگيرانه:امروز صنعت نفت كشور بيش از هر زمان ديگري نيازمند انضباط عملياتي آهنين است. گستردگي، تنوع و تعدد تجهيزات، حجم بالاي فعاليتهاي عملياتي و تعميراتي، هم زماني انجام فعاليتهاي توسعه اي و بهره برداري و از همه مهم تر تعدد و تنوع كاركنان و گروه هاي كاري حاضر در تأسيسات با سطوح مختلف سازماني و شغلي و استخدامي در كنار سالخوردگي تأسيسات مخاطرات عملياتي و شغلي را دو چندان نموده است. مديريت ريسك هاي ناشي از اين وضعيت، نيازمند تبعيت سخت گيرانه از ضوابط و دستورالعمل هاي ايمني انجام كار به منظور كنترل های  دقیق عملياتي با هدف ايجاد انضباط در فعاليت ها است.
يكي از عوامل مهم در تضمين ايمني تأسيسات صنعت نفت، التزام كامل به رعايت استانداردها است. در بسياري از حوادث فرايندي، ردپاي تغييرات مهندسي و عملياتي به روشني مشاهده مي شود. تغييراتي كه با هدف تسهيل عمليات يا رفع گلوگاه توليد حتي كوتاه مدت اجرا       مي شود ولي فرايند مديريت تغيير به ويژه ارزيابي ريسك هاي جديد ناشي از تغيير مدنظر به درستي اجرا نمي شود. انجام تغييرات در طول عمر تأسيسات فرايندي بدون شناسايي مخاطرات و ارزيابي ريسك به مثابه باز كردن تدريجي گره هاي يك شبكه به هم تنيده و يكپارچه است كه سرانجام با باز كردن گره بعدي، از هم گسيخته مي شود.
در نتيجه شركتهاي نفت و گاز بايد به به كارگيري رويكردهاي ارزيابي فرهنگ HSE، ابتدا سطح فرهنگ سازمان را شناسايي و در ادامه با تدوين و اولويت بندي برنامه هاي بهبود، اقدامات ارتقاء فرهنگ HSE را اجرايي نمايند.

بهبود وضعيت HSE و پدافند غيرعامل مناطق مناطق عملیاتی خارگ، منطقه ویژه اقتصادی پتروشيمي ماهشهر و مناطق نفتخیز جنوب: با هدف ارتقاء سطح ايمني، سلامت ، محيط زيست  و پدافند غیرعامل در تأسيسات حياتي و پر خطر صنعت نفت، برنامه هاي مناطق سه گانه خارگ، ماهشهر و مناطق نفت خيز جنوب در قالب 330  برنامه در شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب، 131 برنامه در منطقه عملیاتی خارگ و 66 برنامه سازمان منطقه اقتصادی پتروشیمی ماهشهر تدوین و در سال 1399 جهت اجرای سه ساله ابلاغ گردید و در حال حاضر در مرحله اجرا قرار دارد.

اجراي دقيق نظام مديريت HSE پيمانكاران:بخش زيادي از حوادث در صنعت نفت مربوط به بخش پیمانکاری است. در حال حاضر عمده فعاليت ها نظير بهره برداري و عمليات به بخش خصوصي منتقل شده و با توجه به توسعه گسترده عمليات پيمانكاران در واحدهاي صنعت نفت، حوزهHSE  شركت هاي پيمانكار متناسب با اين رشد و در توازن با ريسك ها و حجم عمليات برون سپاري شده، رشد نكرده است.
موضوع مديريت HSE پيمانكاران يك امر چند وجهي و مستلزم اقدامات گسترده درون سازماني است. لذا شركت هاي كارفرمایی صنعت نفت بايد ضمن ارزيابي توانمندي HSE پيمانكاران در ارزيابي كيفي و فني مناقصه گران با تدوين ضوابط تخصصي الزامات HSE  پيمانكاران در قراردادهاي صنعت نفت و تقويت ساز و كار مديريت HSE  پيمانكاران به عنوان الزام قانونی بويژه در ابعاد حقوقی و نظارتي، بتوانند ريسكهاي فعاليت هاي پيمانكاران را تحت مديريت درآورند.
به منظور تبيين الزامات HSE پيمانكاران و تدوين يك سند واحد با هدف وحدت رويه و يكپارچگي در كليه شركت هاي تابعه، شيوه نامه اجراي الزامات و رويه هاي مديريت HSE در قراردادهاي صنعت نفت در 23 صفحه مشتمل بر 12 ماده نهايي و ابلاغ شده است. در حال حاضر و با گذشت 4 سال از اجراي اين سند، لازم است بازخورد شركتهاي اصلي و فرعي تابعه در خصوص چالش هاي اجراي اين سند اخذ و با بررسي دقيق و كارشناسي اصلاحات لازم جهت بهبود نظام مديريت HSE پيمانكاران انجام شود.

بازنگري ساختار مديريت شرايط اضطراري در صنعت نفت:با توجه به الزامات شيوه نامه  و راهنمای مديريت شرايط اضطراري در وزارت نفت نفت و ابلاغ آ نها در سطح صنعت نفت، هر يك از تأسيسات و واحدها با توجه به ماهيت عمليات، موقعيت جغرافيايي، تجهيزات و امكانات فرایندی و پشتیبانی موجود بايد سناريوهاي محتمل وقوع حادثه را پيش بيني و ضمن تبیین نقش و وظایف تخصصی هر یک از واحدهای مسئول، اقدامات واکنشی، عملياتي و كنترلي در زمان وقوع حادثه و وضعیت اضطراری را طرح ريزي نموده و نسبت به استقرار آن، آموزش كاركنان مرتبط و برگزاري تمرین های عملياتي ادواري اقدام کنند. بدین ترتیب انتظار می رود با طرح ریزی، تبیین نقش ها، مسئولیتها با رویکرد فرماندهی واحد و ایجاد انضباط سازمانی، عملیات کنترل حادثه بر اساس اصول حرفه ای و تخصصی ساماندهی شود.
نظر به اینکه اسناد مذکور، پیش از تصویب قانون مدیریت بحران در سطح صنعت نفت ابلاغ شده است ضروری است سیاست های اجرایی  و برنامه های واکنش در شرایط اضطراری صنعت نفت نیز هماهنگ با اهداف و برنامه های ملی طراحی و مورد بازنگری قرار گیرند که این مهم نیز در دستور کار اداره کل HSE و پدافند غیرعامل وزارت نفت قرار گرفته است.

بهره گیری از ظرفیت مراکز علمی و دانشگاهی معتبر و شرکت های دانش بنیان :در راستای بهره گیری از ظرفیت دانشگاه ها و مراکز علمی معتبر ، استعلام از شرکت های اصلی جهت دریافت پروژه های دانشجویی و پژوهشی که طی دو سال اخیر در حوزه HSE و پدافند غیرعامل صنعت نفت انجام شده صورت گرفته و اشتراک گذاری آن ها در پایگاه اطلاع رسانی اداره کل HSE و پدافند غیرعامل به منظور کاربرد در رفع مشکلات شناسایی شده و جلوگیری از موازی کاری در تعریف پروژه های با موضوع مشابه در دستور کار قرار گرفته است. همچنین به منظور گسترش همکاری و برخورداری از توانمندی های شرکت های دانش بنیان، نیازهای اولویت دار فناورانه در حیطه HSE صنعت نفت شناسایی و اعلام شده است.

ارتقاء وضعيت بهداشت حرفه اي صنعت نفت:وضعيت شاخص هاي مهندسي بهداشت صنعت نفت در مقايسه با عملكرد مشابه بين المللي نشان مي دهد براي دستيابي به تراز بين المللي در حيطه مهندسي بهداشت نيازمند اقدام هاي گسترده هستيم. از جمله مهم ترين اقداماتي كه برنامه ريزي اجراي آنها انجام شده عبارت است از:
  1. بهبود فرآيند شناسايي مواجهات شغلي كاركنان/ اقدامات كنترلي
  2. به روزرساني و بهبود سامانه مديريت عملكرد مهندسي بهداشت
  3. به روز سازي سيستم مديريت بهداشت حرفه اي صنعت نفت
  4. بهبود فرايند معاينات شغلي كاركنان صنعت نفت و توسعه فرايند معاينات شغلي پيمانكاران
  5. بهبود و توسعه فرايند تناسب با كار براي تمامي پرسنل(رسمي، قراردادي و پيمانكاران) در تمامي مشاغل صنعت نفت
  6. ايجاد سيستم يكپارچه ارزيابي ريسك هاي بهداشتي صنعت نفت
حريم ايمني خطوط لوله و تأسيسات:گستردگي خطوط لوله نفت و گاز در سراسر كشور و قدمت بالاي بسياري از اين خطوط به ويژه در بخش نفت، نيازمند تمركز ويژه بر سلامت فني و يكپارچگي اين خطوط است. عمده اين خطوط در مقاطعي در مجاورت اماكن مسكوني قرار دارد و در صورت بروز هرگونه رويداد فرايندي مي تواند به سرعت و با پيامد بالا اماكن مسكوني مجاور را تحت تأثیر قرار دهد. در نتيجه لازم است موضوع حريم تأسيسات و خطوط لوله مورد مداقه وزارت نفت و تهيه لوايح قانوني لازم و تصويب توسط قانون گذار نيز در دستور كار قرار گيرد. هم اكنون پيش نويس دستورالعمل حرايم ايمني تاسيسات و خطوط لوله صنعت نفت بر اساس استانداردهاي فني و تخصصي تهيه و در حال بررسي نهايي مي باشد كه به زودي ابلاغ خواهد شد.

پيگيري مصوبات زيست محيطي هيأت دولت در خصوص منطقه عسلويه: بهبود کیفیت هوا و کاهش آلايندگي ناشي از گازهاي مشعل در منطقه عمومی پارس جنوبی، همواره در دستور کار وزارت نفت بوده است. در اين راستا با همكاري و تعامل وزارت نفت و شركتهاي مستقر در منطقه عسلويه، برنامه های بهبود کیفیت هوای منطقه تدوین و پس از تصویب در هیات وزیران، طی مصوبه شماره 91194/ت56411ﻫ مورخ 12/8/1399 ابلاغ شد. در اين سند مجموعه اقدامات فني و عملياتي كه منجر به كاهش انتشار آلاينده ها به خصوص آلودگي هوا مي شود پيش بيني شده است. با توجه به چارچوب اجرايي و نظارتي تبيين شده براي اجراي برنامه هاي فوق، پيگيري اين مصوبات و پيشرفت پروژه هاي مصوب، يكي از مهم ترين دستوركارهاي اين اداره كل در حيطه محيط زيست منطقه عسلويه مي باشد.
 
امتیاز دهی
 
 

بيشتر
کلیه حقوق این سایت متعلق به وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران میباشد. استفاده از اطلاعات این سایت با ذکر منبع بلامانع است.
Best View in 1024x768